ภูกระดึงเป็นภูเขาในจังหวัดเลยที่ไม่มีถนนขึ้นถึงยอด ผู้ที่จะขึ้นไปต้องเดินเท้าระยะทางราวเก้ากิโลเมตรเท่านั้น ซึ่งเป็นเหตุผลที่ทำให้ที่นี่ต่างจากภูเขาอื่นในประเทศไทย เพราะสิ่งที่รออยู่ด้านบนคือที่ราบกว้างที่มีทั้งทุ่งหญ้า ป่าสน น้ำตก และหน้าผาชมวิวกระจายอยู่ทั่ว
บทความนี้รวบรวมสิบสิ่งที่ไม่ควรพลาดเมื่อไปภูกระดึง พร้อมข้อมูลที่ต้องรู้ก่อนวางแผน ทั้งช่วงที่อุทยานเปิด การใช้บริการลูกหาบ และสิ่งที่ควรเตรียม เพื่อให้ทริปนี้คุ้มกับแรงที่เสียไป
Highlight
- ภูกระดึงอยู่ที่ไหน และทำไมถึงต้องเดินขึ้นเท่านั้น
- 10 สิ่งไม่ควรพลาดเมื่อไปภูกระดึง
- ช่วงเวลาไหนเหมาะกับการไปภูกระดึงมากที่สุด
- เดินทางไปภูกระดึงอย่างไรให้สะดวก
- เตรียมตัวและเตรียมของอย่างไรก่อนขึ้นภู
- ข้อควรระวังและมารยาทบนภูกระดึง
- ควรใช้เวลากี่วันถึงจะเที่ยวได้ครบ
ภูกระดึงอยู่ที่ไหน และทำไมถึงต้องเดินขึ้นเท่านั้น

อุทยานแห่งชาติภูกระดึงตั้งอยู่ในอำเภอภูกระดึง จังหวัดเลย ดูเส้นทางได้ที่ Google Maps
สิ่งที่ทำให้ภูเขาลูกนี้ต่างจากที่อื่นคือรูปทรง เพราะเป็นภูเขายอดตัด หมายถึงด้านข้างเป็นหน้าผาชันแต่ด้านบนเป็นที่ราบกว้างหลายสิบตารางกิโลเมตร จึงเหมือนมีโลกอีกใบอยู่ข้างบนที่มีทั้งทุ่งหญ้า ป่าสน ลำธาร และน้ำตก
การไม่มีถนนขึ้นเป็นการตัดสินใจเชิงอนุรักษ์ เพื่อควบคุมจำนวนคนและรักษาสภาพธรรมชาติด้านบนไว้ ผู้ที่จะขึ้นจึงต้องเดินเท้าเท่านั้น โดยเริ่มจากศูนย์บริการนักท่องเที่ยวที่เชิงเขา
เส้นทางแบ่งเป็นสองช่วง ช่วงแรกคือทางขึ้นเขาระยะราวห้ากิโลเมตรครึ่งไปจนถึงจุดที่เรียกว่าหลังแป ซึ่งเป็นขอบของที่ราบด้านบน จากนั้นเป็นทางราบอีกราวสามกิโลเมตรไปยังศูนย์บริการนักท่องเที่ยววังกวางซึ่งเป็นที่ตั้งของลานกางเต็นท์ รวมระยะทางราวแปดถึงเก้ากิโลเมตร
10 สิ่งไม่ควรพลาดเมื่อไปภูกระดึง
รายการนี้รวมทั้งสถานที่และประสบการณ์ เพราะบางอย่างของภูกระดึงไม่ใช่จุดหมายแต่เป็นสิ่งที่ต้องผ่าน
1. เดินผ่านซำให้ครบทุกจุด

ทางขึ้นภูกระดึงมีจุดพักเป็นระยะที่เรียกว่าซำ ซึ่งเป็นคำในภาษาถิ่นอีสานที่หมายถึงบริเวณที่มีน้ำซับออกมาจากดิน จุดเหล่านี้จึงเป็นที่ที่มีน้ำและร่มเงาตามธรรมชาติ
ซำแต่ละแห่งมีชื่อของตัวเองและมีร้านขายน้ำกับของกินของชาวบ้านตั้งอยู่ ซึ่งเป็นสิ่งที่ช่วยทั้งเรื่องแรงและกำลังใจ เพราะระยะห่างระหว่างซำทำให้รู้ว่าเดินมาได้แค่ไหนแล้ว
ช่วงที่หนักที่สุดคือหลังซำสุดท้าย ซึ่งเป็นระยะราวหนึ่งกิโลเมตรก่อนถึงหลังแป ช่วงนี้เป็นทางหินชันที่ต้องใช้มือช่วยปีนในบางจุด ผู้ที่เดินมาถึงจุดนี้ควรพักให้พอก่อนขึ้นต่อ
2. ใช้บริการลูกหาบ

ลูกหาบคือชาวบ้านในพื้นที่ที่รับจ้างแบกสัมภาระขึ้นลงภู โดยคิดค่าบริการตามน้ำหนักเป็นกิโลกรัม ซึ่งมีการชั่งน้ำหนักที่จุดบริการก่อนออกเดินทาง
นี่เป็นสิ่งที่ผู้ขึ้นภูครั้งแรกควรใช้ เพราะการแบกของหนักขึ้นทางชันระยะห้ากิโลเมตรครึ่งนั้นต่างจากการเดินตัวเปล่ามาก ผู้ที่ฝืนแบกเองมักหมดแรงก่อนถึงยอดและเสียเวลาทั้งทริป
สิ่งที่ควรรู้คือลูกหาบส่วนใหญ่แบกน้ำหนักมากกว่าที่คนทั่วไปคิดได้ และการจ้างลูกหาบคือรายได้หลักของคนในชุมชนรอบอุทยาน การใช้บริการจึงเป็นการสนับสนุนเศรษฐกิจท้องถิ่นโดยตรง
3. ผานกแอ่น ชมพระอาทิตย์ขึ้น

จุดชมพระอาทิตย์ขึ้นที่สำคัญที่สุดของภูกระดึง ตั้งอยู่บนหน้าผาที่หันไปทางทิศตะวันออก
สิ่งที่ทำให้ที่นี่พิเศษคือมีต้นสนต้นหนึ่งยืนอยู่บนขอบผาในตำแหน่งที่พอดีกับดวงอาทิตย์ที่กำลังขึ้น จึงเป็นมุมที่คนถ่ายภาพกันมากที่สุด และในเช้าที่อากาศเหมาะสมจะมีทะเลหมอกอยู่เบื้องล่าง
จากลานกางเต็นท์ต้องเดินมาราวสองกิโลเมตร จึงควรออกตั้งแต่ก่อนฟ้าสางและเตรียมไฟฉายไปด้วย เพราะทางเดินยังมืดสนิท
4. ผาหล่มสัก ชมพระอาทิตย์ตก

จุดชมวิวที่เป็นภาพจำของภูกระดึงและเป็นภาพที่คนทั่วประเทศเคยเห็น
องค์ประกอบที่ทำให้ที่นี่โดดเด่น คือแผ่นหินที่ยื่นออกไปจากหน้าผาโดยมีต้นสนขึ้นอยู่ข้าง ๆ เมื่อถ่ายย้อนแสงในช่วงพระอาทิตย์ตกจะได้ภาพเงาของต้นสนกับหน้าผาตัดกับท้องฟ้าสีส้ม ซึ่งเป็นภาพที่ปรากฏในสื่อมานานจนกลายเป็นสัญลักษณ์ของอุทยาน
ข้อที่ต้องวางแผนคือระยะทาง เพราะผาหล่มสักอยู่ไกลจากลานกางเต็นท์ราวเก้ากิโลเมตร จึงต้องเผื่อเวลาเดินไปและกลับเกือบทั้งวัน และต้องเดินกลับในความมืดหลังพระอาทิตย์ตก ควรไปเป็นกลุ่มและเตรียมไฟฉายให้พร้อม
5. ผาหมากดูก

จุดชมวิวที่อยู่ใกล้ลานกางเต็นท์วังกวางที่สุด จึงเป็นจุดแรกที่คนส่วนใหญ่ไปในเย็นวันที่ขึ้นถึง เพราะเดินถึงได้ในเวลาไม่นานหลังเก็บของเสร็จ
จากจุดนี้มองเห็นผืนป่าและแนวเขาเบื้องล่างได้กว้าง และเป็นจุดชมพระอาทิตย์ตกสำหรับผู้ที่ไม่มีเวลาเดินไปถึงผาหล่มสัก บริเวณเป็นลานหินกว้างที่นั่งพักได้สบาย
6. เดินเส้นทางน้ำตก

บนที่ราบด้านบนมีลำธารไหลผ่านหลายสาย จึงเกิดน้ำตกกระจายอยู่หลายแห่งซึ่งเชื่อมถึงกันด้วยเส้นทางเดิน
เส้นทางน้ำตกเป็นหนึ่งในสองเส้นทางหลักของการเที่ยวบนภู อีกเส้นคือเส้นทางหน้าผา โดยเส้นทางน้ำตกจะร่มรื่นกว่าเพราะเดินในป่า และมีจุดให้ลงเล่นน้ำหรือนั่งพักเป็นระยะ
น้ำตกแต่ละแห่งมีลักษณะต่างกัน บางแห่งเป็นลานหินกว้างที่น้ำไหลผ่าน บางแห่งเป็นชั้นสูงที่มีแอ่งน้ำด้านล่าง ปริมาณน้ำมากที่สุดในช่วงต้นฤดูเปิดอุทยาน
7. ตามหาใบเมเปิลแดง

ภูกระดึงเป็นหนึ่งในไม่กี่แห่งของประเทศไทยที่มีต้นเมเปิลขึ้นตามธรรมชาติ ซึ่งเป็นผลจากความสูงและอากาศเย็นบนที่ราบด้านบน
ในช่วงปลายปีที่อากาศหนาว ใบเมเปิลจะเปลี่ยนเป็นสีแดงแล้วร่วงลงมาสะสมตามลำธารและลานหิน ซึ่งเป็นภาพที่คนตั้งใจมาถ่ายโดยเฉพาะ จุดที่พบมากที่สุดอยู่ตามเส้นทางน้ำตก
สิ่งที่ต้องเข้าใจคือการเปลี่ยนสีขึ้นอยู่กับอากาศในแต่ละปี จึงไม่มีการรับประกันว่าจะเห็น ควรสอบถามสถานการณ์กับอุทยานก่อนเดินทาง
8. เดินทุ่งหญ้าและป่าสนบนหลังภู

ช่วงจากหลังแปไปยังลานกางเต็นท์คือจุดที่หลายคนบอกว่าคุ้มกับการเดินขึ้นมาทั้งหมด เพราะเมื่อพ้นขอบผาแล้วภูมิประเทศจะเปลี่ยนไปโดยสิ้นเชิง
สิ่งที่เห็นคือทุ่งหญ้ากว้างสลับกับป่าสนที่ขึ้นเป็นหย่อม ซึ่งเป็นภูมิทัศน์ที่พบได้น้อยมากในประเทศไทยและทำให้รู้สึกเหมือนอยู่คนละประเทศกับที่ราบเบื้องล่าง ทางเดินเป็นทางราบที่มีป้ายบอกระยะตลอดสาย
บริเวณนี้ยังเป็นที่อยู่ของสัตว์ป่า โดยเฉพาะช้างป่าที่อาจพบได้ในบางช่วง ผู้เดินทางควรเดินในเส้นทางที่กำหนดและปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่
9. สักการะพระพุทธเมตตา

พระพุทธรูปที่ประดิษฐานอยู่บนหน้าผาในเส้นทางฝั่งหน้าผา และเป็นจุดที่ผู้ขึ้นภูนิยมแวะสักการะเพื่อความเป็นสิริมงคล
ตำแหน่งขององค์พระอยู่ในจุดที่มองออกไปเห็นทิวทัศน์เบื้องล่างได้กว้าง จึงเป็นทั้งที่สักการะและจุดชมวิวในเวลาเดียวกัน อยู่ในเส้นทางเดียวกับผานกแอ่น จึงแวะต่อกันได้ในเช้าเดียว
10. ค้างคืนบนหลังภู

การค้างคืนไม่ใช่ทางเลือก แต่เป็นสิ่งที่ต้องทำ เพราะไม่มีใครขึ้นและลงภูกระดึงได้ในวันเดียว
ลานกางเต็นท์หลักอยู่ที่วังกวาง ซึ่งมีทั้งพื้นที่กางเต็นท์ บ้านพักของอุทยาน ร้านอาหาร และห้องน้ำรวม ผู้ที่ไม่มีอุปกรณ์เช่าเต็นท์และถุงนอนได้ที่นั่น
สิ่งที่หลายคนไม่คาดคิดคืออากาศกลางคืน ซึ่งเย็นกว่าพื้นราบมากโดยเฉพาะในฤดูหนาวที่อุณหภูมิอาจลดลงใกล้ศูนย์องศา ผู้ที่เตรียมเครื่องนอนไม่พอมักนอนไม่หลับทั้งคืน จึงควรเตรียมถุงนอนที่รับอุณหภูมิต่ำได้
อีกสิ่งที่ควรทำคือมองท้องฟ้าในคืนที่ฟ้าเปิด เพราะบนนี้ไม่มีแสงไฟจากเมืองรบกวน จึงเห็นดาวได้ชัดกว่าที่ใดในภาคอีสาน
ช่วงเวลาไหนเหมาะกับการไปภูกระดึงมากที่สุด
ข้อแรกที่ต้องรู้ก่อนวางแผนคืออุทยานไม่ได้เปิดตลอดปี จึงต้องตรวจสอบช่วงเปิดก่อนทุกครั้ง
- ช่วงที่อุทยานเปิด โดยทั่วไปอุทยานเปิดให้ขึ้นยอดภูราวเดือนตุลาคมถึงพฤษภาคม และปิดในช่วงฤดูฝนราวมิถุนายนถึงกันยายนเพื่อฟื้นฟูสภาพธรรมชาติและความปลอดภัยของเส้นทาง วันเปิดและปิดอาจเปลี่ยนในแต่ละปี ควรตรวจสอบประกาศจากกรมอุทยานแห่งชาติก่อนเดินทางเสมอ
- พฤศจิกายนถึงมกราคม คือช่วงที่คนนิยมมากที่สุด เพราะอากาศหนาวที่สุดและเป็นช่วงที่ใบเมเปิลเปลี่ยนสี อีกทั้งมีโอกาสเห็นทะเลหมอกที่ผานกแอ่นสูงที่สุด ข้อแลกเปลี่ยนคือคนหนาแน่นมากและลานกางเต็นท์เต็ม ควรจองล่วงหน้าหลายเดือน
- ตุลาคมและกุมภาพันธ์ถึงพฤษภาคม เป็นช่วงที่คนน้อยกว่าและจองที่พักง่ายกว่ามาก เดือนตุลาคมเป็นช่วงที่น้ำตกมีน้ำเต็มที่จากฤดูฝนที่เพิ่งผ่านไป ส่วนช่วงต้นปีถึงกลางปีเป็นฤดูที่ดอกไม้ป่าบนหลังภูบาน ข้อแลกเปลี่ยนคืออากาศไม่หนาวเท่าและไม่มีใบเมเปิลแดง
เดินทางไปภูกระดึงอย่างไรให้สะดวก
คู่มือการเดินทางฉบับย่อสำหรับผู้ที่เริ่มต้นจากกรุงเทพฯ และไม่สะดวกขับรถเอง
- รถโดยสาร เป็นวิธีที่คนส่วนใหญ่ใช้ โดยนั่งรถจากหมอชิตสายที่ผ่านอำเภอภูกระดึงแล้วลงที่ผาน้ำย้อยหรือจุดที่คนขับแจ้ง ใช้เวลาราว 7 ถึง 8 ชั่วโมงและมีรอบกลางคืนซึ่งทำให้ถึงเชิงเขาในตอนเช้าพอดีกับเวลาที่ควรเริ่มเดิน
- เครื่องบินและรถยนต์ ผู้ที่ต้องการบินให้ลงที่ท่าอากาศยานเลย (LOE) หรือขอนแก่น แล้วต่อรถมายังอำเภอภูกระดึง ส่วนผู้ที่ขับรถเองใช้ทางหลวงหมายเลข 21 ระยะทางจากกรุงเทพฯ ราว 460 กิโลเมตร โดยมีลานจอดรถที่ศูนย์บริการนักท่องเที่ยวเชิงเขา
- จากจุดลงรถถึงเชิงเขา ต้องต่อรถสองแถวหรือรถรับจ้างในพื้นที่อีกช่วงหนึ่งเข้าสู่ศูนย์บริการนักท่องเที่ยว ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นเดิน ผู้ที่เดินทางในเมืองเลยก่อนขึ้นภูเรียกรถผ่านแอปพลิเคชันแกร็บได้ ซึ่งช่วยให้ระบุจุดรับส่งได้ชัดเจนและทราบค่าโดยสารก่อนกดเรียก
เตรียมตัวและเตรียมของอย่างไรก่อนขึ้นภู
นี่คือส่วนที่ทำให้ทริปสำเร็จหรือล้มเหลว เพราะเมื่อขึ้นไปแล้วจะกลับลงมาเอาของที่ลืมไม่ได้
- เตรียมร่างกายล่วงหน้า ทางขึ้นชันกว่าที่คนส่วนใหญ่คาดและใช้เวลาราวสี่ถึงหกชั่วโมง ผู้ที่ไม่ได้ออกกำลังกายเป็นประจำควรเริ่มเดินหรือวิ่งล่วงหน้าอย่างน้อยหนึ่งเดือน และควรเริ่มเดินแต่เช้าเพื่อให้ถึงยอดก่อนมืด
- รองเท้าและเสื้อผ้า ควรใช้รองเท้าที่ยึดเกาะดีและใส่จนเข้ารูปแล้ว ไม่ควรใช้รองเท้าใหม่เพราะจะกัดเท้าระหว่างทาง ส่วนเสื้อผ้าควรเป็นแบบแห้งเร็วและมีเสื้อกันหนาวที่หนาพอสำหรับกลางคืน
- ของที่ต้องมีติดตัวตอนเดิน น้ำดื่ม ไฟฉาย ยาประจำตัว และยาแก้ปวดกล้ามเนื้อ ควรอยู่ในเป้ที่แบกเอง ไม่ควรฝากลูกหาบทั้งหมด เพราะสัมภาระที่ฝากจะถึงยอดคนละเวลากับตัวเรา
- จองที่พักและตรวจสอบเงื่อนไข ลานกางเต็นท์และบ้านพักต้องจองล่วงหน้าโดยเฉพาะในฤดูท่องเที่ยว และควรตรวจสอบว่าช่วงที่จะไปอุทยานจำกัดจำนวนคนต่อวันหรือไม่
ข้อควรระวังบนภูกระดึง
พื้นที่นี้เป็นอุทยานแห่งชาติที่มีกฎเข้มกว่าแหล่งท่องเที่ยวทั่วไป เพราะต้องรักษาสภาพธรรมชาติไว้
- นำขยะกลับลงมาด้วย บนภูไม่มีระบบจัดเก็บขยะขนาดใหญ่ ขยะทุกชิ้นต้องถูกแบกลงมา ผู้มาเยือนจึงควรลดบรรจุภัณฑ์ตั้งแต่ก่อนขึ้นและเก็บขยะของตัวเองกลับทุกครั้ง
- ระวังเรื่องสัตว์ป่า บนหลังภูมีสัตว์ป่าอาศัยอยู่จริงรวมถึงช้างป่า ไม่ควรเดินออกนอกเส้นทางที่กำหนด ไม่ควรเดินในที่มืดโดยลำพัง และควรเก็บอาหารให้มิดชิดเพราะกลิ่นอาหารดึงดูดสัตว์
- ความปลอดภัยบนหน้าผา จุดชมวิวหลายแห่งไม่มีราวกั้นและหินอาจลื่นในวันที่มีความชื้น ควรอยู่ในระยะปลอดภัยจากขอบผา โดยเฉพาะขณะถ่ายภาพ
- เตรียมใจเรื่องสัญญาณและไฟฟ้า สัญญาณโทรศัพท์บนภูไม่เสถียรและจุดชาร์จไฟมีจำกัด ควรเตรียมแบตเตอรี่สำรองและแจ้งคนที่บ้านไว้ก่อนว่าอาจติดต่อไม่ได้
ควรใช้เวลากี่วันถึงจะเที่ยวได้ครบ
คำถามนี้สำคัญกว่าที่คิด เพราะจำนวนวันเป็นตัวกำหนดว่าจะได้เห็นอะไรบ้าง
- สองวันหนึ่งคืน เป็นแผนที่สั้นที่สุดที่เป็นไปได้ แต่จะเหนื่อยมากเพราะวันแรกหมดไปกับการเดินขึ้น และวันที่สองต้องเดินลงตั้งแต่เช้า จึงได้เห็นเฉพาะจุดที่อยู่ใกล้ลานกางเต็นท์อย่างผาหมากดูกและผานกแอ่นเท่านั้น
- สามวันสองคืน คือแผนที่เหมาะที่สุดสำหรับคนส่วนใหญ่ เพราะมีวันเต็มหนึ่งวันสำหรับเที่ยวบนหลังภู ซึ่งพอสำหรับเดินไปผาหล่มสักหรือเดินเส้นทางน้ำตกอย่างใดอย่างหนึ่ง
- สี่วันสามคืน เหมาะกับผู้ที่อยากเที่ยวให้ครบทั้งเส้นทางหน้าผาและเส้นทางน้ำตกโดยไม่ต้องเร่ง และยังมีเวลาเผื่อสำหรับวันที่อากาศไม่เป็นใจ ซึ่งเกิดขึ้นได้เสมอบนที่สูง
การไปภูกระดึงต่างจากการเที่ยวภูเขาอื่นตรงที่ต้องแลกด้วยแรงก่อนเสมอ แต่สิ่งที่ได้กลับมาคือที่ราบกว้างบนยอดเขาที่มีทั้งทุ่งหญ้า ป่าสน น้ำตก และหน้าผา ซึ่งเข้าถึงได้ด้วยการเดินเท่านั้น ในทางปฏิบัติ การวางแผนสามวันสองคืน จ้างลูกหาบตั้งแต่แรก และจองที่พักล่วงหน้า มักทำให้ทริปราบรื่นที่สุด
ด้านการเดินทาง แกร็บพร้อมอำนวยความสะดวก ทั้งเส้นทางในเขตเมืองเลยก่อนเดินทางต่อไปยังอำเภอภูกระดึง และการเดินทางจากสถานีขนส่งไปยังที่พักหลังลงจากภู ดาวน์โหลดแอป Grab ไว้ก่อนออกเดินทาง จากนั้นจึงเรียกรถไปยังจุดหมายถัดไปได้ทันที
คำถามที่พบบ่อย
Q: เที่ยวใน 77 จังหวัด ใช้โค้ด Grab อะไรรับส่วนลดได้บ้าง?
A: สำหรับการเที่ยวทั้ง 77 จังหวัด สามารถใช้โค้ด “GRABGUIDE” รับส่วนลดสูงสุด 100 บาท สำหรับบริการ Grab ที่ร่วมรายการ โดยสิทธิ์และเงื่อนไขการใช้ส่วนลดเป็นไปตามที่ Grab กำหนด
Q: โค้ดส่วนลดใช้กับบริการ Grab อะไรได้บ้าง?
A: สามารถใช้โค้ดกับบริการ Grab ที่ร่วมรายการ ได้แก่ GrabTransport, GrabFood, GrabMart และ GrabExpress (ยกเว้น GrabTaxi) โดยใช้บริการและใส่โค้ดผ่านแอปพลิเคชัน Grab
Q: ใช้โค้ดส่วนลดได้ถึงเมื่อไหร่
A: โค้ด “GRABGUIDE” สามารถใช้รับส่วนลดได้ตามระยะเวลาและเงื่อนไขที่ Grab กำหนด เริ่มตั้งแต่ 15 มิถุนายน 2569 ถึง 31 ธันวาคม 2569 เวลา 23.59 น.
